ถอดบทเรียน THEOS-2A ล้มเหลว ส่งดาวเทียมไม่ถึงวงโคจร แต่ได้องค์ความรู้มากมาย

ตามที่ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ได้มีกำหนดการนำส่งดาวเทียม THEOS-2A ขึ้นสู่วงโคจรด้วยจรวดนำส่ง PSLV-C62 ขององค์การวิจัยอวกาศอินเดีย (ISRO) เมื่อวันจันทร์ที่ 12 มกราคม 2569 เวลา 11.48 น. และได้เกิดเหตุขัดข้องในช่วงท้ายของขั้นที่ 3 เกิดความผิดปกติของการควบคุมการทรงตัว ส่งผลให้วิถีการบินเบี่ยงเบนไปจากแผนที่กำหนด ทำให้ดาวเทียม THEOS-2A และดาวเทียมอีก 15 ดวงไม่สามารถปล่อยเข้าสู่วงโคจรได้ตามแผน

จากการประเมินของ ISRO คาดว่าจรวดและตัวดาวเทียมจะตกลงกลับสู่โลก โดยผ่านการเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศเหนือมหาสมุทรอินเดียตอนใต้ ซึ่งเป็นพื้นที่ห่างไกลชุมชน จึงไม่มีความเสี่ยงต่อประชาชนและทรัพย์สินบนภาคพื้นดิน

ในส่วนของดาวเทียม THEOS-2A ได้มีการทำประกันภัยนำส่งดาวเทียม (Launch Insurance) ที่ครอบคลุมการสร้างใหม่ (Rebuilt) และนำส่งอีกครั้ง (Relaunch) ในกรณีที่นำส่งไม่สำเร็จ ทั้งนี้จะต้องมีการหารือร่วมกันในรายละเอียด และเมื่อได้ข้อสรุปถึงแนวทางการดำเนินการต่อไปแล้ว GISTDA จะแจ้งให้กับทุกท่านได้ทราบต่อไป

จรวด PSLV มีประวัติการส่งดาวเทียมมาแล้วทั้งสิ้น 63 ครั้ง และประสบความสำเร็จ จำนวน 60 ครั้ง คิดเป็นอัตราความสำเร็จ (Success Rate) ที่ 95.24 % ซึ่งถือว่าอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับมาตรฐานอุตสาหกรรมอวกาศ นอกจากนี้ PSLV เป็นจรวดที่สร้างขึ้นเพื่อส่งดาวเทียมที่ระดับความสูง 500 กิโลเมตรจากพื้นดินตรงกับระดับความสูงที่ THEOS-2A ออกแบบมา

ถึงแม้ ครั้งนี้ดาวเทียม THEOS-2A จะไม่ได้ขึ้นสู่วงโคจรตามที่กำหนด อันเนื่องมาจากมีเหตุขัดข้องทางเทคนิคในการนำส่ง อย่างไรก็ตาม THEOS-2A ได้พิสูจน์ให้เห็นถึงความสำเร็จด้านการสร้างความพร้อมของกำลังคนในการพัฒนาดาวเทียมของไทย โดย GISTDA และทีมวิศวกร จะยังคงมุ่งมั่นที่จะนำองค์ความรู้ที่ได้จากการสร้างดาวเทียม THEOS-2A มาพัฒนาดาวเทียมดวงใหม่ของไทย เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถด้านเทคโนโลยีอวกาศ เพื่อใช้ในการพัฒนาประเทศในทุกมิติ ต่อไป

THEOS-2A ก้าวที่สะดุด แต่ "ความรู้" ไม่เคยสูญหาย

แม้จรวดนำส่งจะพา THEOS-2A ไปไม่ถึงฝั่งฝัน และตัวดาวเทียมต้องสูญสลายไป แต่สิ่งที่ไฟไม่สามารถเผาไหม้ได้ คือ "สมองและประสบการณ์" ที่ฝังอยู่ในทีมวิศวกรไทยและอุตสาหกรรมไทยตลอดระยะเวลาการสร้างดาวเทียมดวงนี้

นี่คือ "สินทรัพย์ที่มองไม่เห็น" แต่มีค่ามหาศาลที่ประเทศไทยได้รับมาแล้วเต็มๆ

วิศวกรไทยที่ "ทำเป็น" จริงๆ หัวใจของโครงการนี้ไม่ใช่แค่การซื้อดาวเทียม แต่คือการส่งวิศวกรไทยกว่า 20 ชีวิต ไปฝังตัวเรียนรู้และลงมือทำจริง (Co-engineering) ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญระดับโลกที่อังกฤษ (SSTL) นานถึง 2 ปี พวกเขาไม่ได้แค่ไปดูงาน แต่ไปร่วมออกแบบ พัฒนา ประกอบ และทดสอบ จนได้ทักษะขั้นสูงกลับมา ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่สามารถหาซื้อได้ตามท้องตลาด

มาตรฐานอุตสาหกรรมไทยสู่ระดับโลก THEOS-2A คือบทพิสูจน์ว่าผู้ประกอบการไทย "ทำได้" ชิ้นส่วนบางรายการของดาวเทียมดวงนี้ผลิตโดยฝีมือคนไทย และผ่านการทดสอบมาตรฐานอวกาศที่โหดหินมาแล้ว นี่คือการเปิดประตูให้ผู้ประกอบการไทยก้าวเข้าสู่ Space Value Chain ของอุตสาหกรรมอวกาศโลกอย่างเป็นทางการ

พิมพ์เขียวแห่งความรู้ แม้ฮาร์ดแวร์จะหายไป แต่ "องค์ความรู้" ในการสร้างยังอยู่ครบถ้วน ทีมวิศวกรดาวเทียมไทยรู้วิธีการออกแบบ รู้กระบวนการสร้าง การประกอบ การรวมระบบ และการทดสอบ ซึ่งความรู้นี้จะทำให้การสร้างดาวเทียมดวงใหม่ ทำได้รวดเร็วขึ้น แม่นยำขึ้น และมีประสิทธิภาพยิ่งกว่าเดิม

แรงบันดาลใจที่ไม่มอดดับ THEOS-2A ได้ทำหน้าที่จุดประกายความฝันให้กับเยาวชนและสตาร์ทอัพไทยให้เห็นว่า "อวกาศไม่ใช่เรื่องไกลตัว" การเดินทางครั้งนี้แม้จะสะดุด แต่ก็ได้สร้างฐานแฟนคลับและผู้คนที่สนใจเทคโนโลยีอวกาศในไทยให้เติบโตขึ้นอย่างก้าวกระโดด

ดาวเทียมสร้างใหม่ได้ แต่ "ประสบการณ์" คือสิ่งที่สร้างใหม่ไม่ได้หากไม่ลงมือทำ วันนี้เราเสียเพียงวัตถุ แต่เราได้ "ทีมงานที่แกร่งขึ้น" และ "ระบบนิเวศอวกาศที่พร้อมกว่าเดิม"

THEOS-2A ไม่ได้หายไปไหน... แต่ได้กลายร่างเป็น "รากฐาน" ที่แข็งแรงให้กับดาวเทียมดวงต่อไปของไทยเรียบร้อยแล้ว

ที่มา : GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)