เกษตรชวนคนไทยอุดหนุน 'ผลไม้ตะวันออก' คุณภาพดี เชื่อถือได้

นางอัญชลี สุวจิตตานนท์ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร เปิดเผยว่า จากการคาดการณ์ผลผลิตผลไม้ภาคตะวันออก 4 ชนิด ในปี 2569 รอบที่ 2 ได้แก่ ทุเรียน มังคุด เงาะ และลองกอง มีปริมาณรวมประมาณ 1,402,197 ตัน เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา 7.99% โดยกรมส่งเสริมการเกษตร ในฐานะฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการพัฒนาและบริหารจัดการผลไม้ (Fruit Board) ได้กำหนดมาตรการบริหารจัดการผลไม้ ปี 2569 เพื่อรองรับผลผลิตที่จะออกสู่ตลาดอย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านการวิเคราะห์ความเสี่ยงและกำหนดประเด็นสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่ ด้านปริมาณผลผลิต การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) คุณภาพและมาตรฐานสินค้า และ การแข่งขันทางการค้า เพื่อให้การบริหารจัดการผลไม้สำคัญทั้งในภาคตะวันออก ได้แก่ ทุเรียน มังคุด เงาะ ลองกอง รวมถึงผลไม้ภาคเหนืออย่างลิ้นจี่ เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
และสอดคล้องกับสถานการณ์ตลาด

ทั้งนี้ พบว่า ทุเรียนมีแนวโน้มผลผลิตเพิ่มขึ้น จากการขยายพื้นที่ปลูกในช่วงที่ราคาดีในหลายปีที่ผ่านมา ส่งผลให้อุปทานเพิ่มขึ้นรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงที่ผลผลิตออกสู่ตลาดพร้อมกัน อีกทั้งยังมีความเสี่ยงจากมาตรการสุขอนามัยพืช (SPS) การแข่งขันจากประเทศคู่แข่ง ความผันผวนของอุปสงค์ในตลาดจีน และต้นทุนการผลิตที่สูงขึ้น ดังนั้นจึงได้กำหนดมาตรการสำคัญ ได้แก่ การเพิ่มประสิทธิภาพกลไกตลาดผลไม้ การขยายตลาดส่งออกไปยังประเทศคู่ค้าใหม่ การส่งเสริมการบริโภคและกระจายผลผลิตภายในประเทศ รวมถึงการกำกับดูแลราคาและตรวจสอบการรับซื้อผลผลิตของผู้ประกอบการ “ล้ง” ควบคู่กับการควบคุมคุณภาพ มาตรฐาน และสุขอนามัยสินค้า โดยใช้มาตรการ “ตรวจก่อนตัด”

อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร กล่าวเพิ่มเติมว่า ปัจจุบันกรมส่งเสริมการเกษตรได้ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และเกษตรกร กำหนดกรอบระยะเวลาเก็บเกี่ยวทุเรียนภาคตะวันออก ปี 2569 เพื่อควบคุมคุณภาพก่อนออกสู่ตลาด ได้แก่

• พันธุ์กระดุม วันที่ 20 มีนาคม 2569
• พันธุ์ชะนี และพวงมณี วันที่ 10 เมษายน 2569
• พันธุ์หมอนทอง และก้านยาว วันที่ 20 เมษายน 2569

พร้อมกำหนดเกณฑ์การพิจารณาความอ่อน–แก่ของทุเรียน โดยใช้ค่าปริมาณน้ำหนักเนื้อแห้งตามมาตรฐานสินค้าเกษตร มกษ. 3–2567 และใช้ระบบตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภค 

สำนักงานเกษตรจังหวัดจะเป็นหน่วยงานรับผิดชอบในการจัดทำประกาศร่วมกับจังหวัด ซึ่งแต่ละจังหวัดอาจกำหนดระยะเวลาแตกต่างกันตามความเหมาะสมของพื้นที่

สำหรับมาตรการบริหารจัดการทุเรียนภาคตะวันออก มี 3 มาตรการสำคัญ ได้แก่

การเพิ่มผลิตภาพและพัฒนาคุณภาพการผลิต เช่น การคาดการณ์ผลผลิตที่แม่นยำ การบริหารจัดการน้ำต้นทุน การส่งเสริมองค์ความรู้การจัดการสวนคุณภาพ การจัดทำแผนที่เสี่ยงภัยแล้ง (Risk Map) และการถ่ายทอดองค์ความรู้ในการปรับตัวต่อ Climate Change

การป้องกันและควบคุมคุณภาพ มาตรฐาน และสุขอนามัยพืช ได้แก่ การบังคับใช้มาตรการ “ตรวจก่อนตัด” ควบคุมทุเรียนอ่อน การจัดระเบียบสวน การยกระดับการจัดการสวนตามมาตรฐาน GAP 8 ข้อ มาตรการ 4 ไม่ การจัดทำ Big Cleaning ในสวนและโรงคัดบรรจุ รวมถึงการพัฒนาระบบตรวจสอบย้อนกลับ และเพิ่มศักยภาพห้องปฏิบัติการ

การเพิ่มประสิทธิภาพกลไกตลาดผลไม้ ได้แก่ การประเมินแนวโน้มปริมาณและคุณภาพผลผลิต การขยายตลาดส่งออกและตลาดรองรับภายในประเทศ การเจรจาผ่อนปรนมาตรการทางการค้า ตลอดจนการส่งเสริมการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าและกระจายผลผลิต

ขณะเดียวกัน ผลไม้เศรษฐกิจสำคัญอื่น ๆ เช่น มังคุด เงาะ และลองกอง พบว่าปริมาณผลผลิตมีแนวโน้มลดลงจากพื้นที่ยืนต้นที่ลดลง และยังเผชิญความเสี่ยงจากความผันผวนของราคา ปัญหาแรงงานเก็บเกี่ยว รวมถึงผลผลิตเกรดรองจากผลกระทบของสภาพภูมิอากาศ โดย Fruit Board จะร่วมกันยกระดับคุณภาพการผลิต การบริหารจัดการผลผลิตเกรดรอง และส่งเสริมการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่า

“กรมส่งเสริมการเกษตรมั่นใจว่า การบูรณาการความร่วมมือของทุกภาคส่วน จะช่วยให้การบริหารจัดการผลไม้ฤดูกาลผลิตปี 2569 เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เกษตรกรมีรายได้ที่มั่นคง และผู้บริโภคทั้งในประเทศและต่างประเทศได้บริโภคผลไม้คุณภาพ” นางอัญชลี กล่าว