“รัดเกล้า” เร่งสภาปรับเกมยุติธรรม จาก ‘ขังคน’ สู่ ‘สร้างคน’
คุกไทยล้นเกือบแสนคน “รัดเกล้า” ชงสภาผ่าตัดระบบยุติธรรม ลดโทษจำคุกคดีไม่ร้ายแรง เสนอแยกผู้ต้องขังระหว่างคดี-เพิ่มโทษทางเลือก-สร้างงานหลังพ้นโทษ
SHORT CUT
- รัดเกล้าเสนอให้ตั้งกรรมาธิการฯ ปฏิรูประบบยุติธรรมและเรือนจำไทย เพื่อแก้ปัญหา “เรือนจำล้น” หลังไทยมีผู้ต้องขังเกือบ 330,000 คน เกินศักยภาพเรือนจำที่รองรับได้ราว 245,000 คน
- ผู้ต้องขังกว่า 70% เป็นคดียาเสพติด โดยจำนวนมากเป็นผู้เสพหรือผู้ค้ารายย่อย อีกทั้งมีผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดีที่ยังไม่ถูกตัดสิน แต่ต้องอยู่ในเรือนจำเพราะไม่มีหลักทรัพย์ประกันตัว
- โดยลดโทษจำคุกในคดีไม่ร้ายแรง ใช้โทษทางเลือก แยกผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดี พัฒนาฝึกอาชีพหลังพ้นโทษ และลดการตีตรา เพื่อให้ผู้พ้นโทษกลับคืนสู่สังคมได้จริง ขณะเดียวกันคดีอุกฉกรรจ์ยังต้องลงโทษเข้มงวดตามเดิม
คุกไทยล้นเกือบแสนคน “รัดเกล้า” ชงสภาผ่าตัดระบบยุติธรรม ลดโทษจำคุกคดีไม่ร้ายแรง เสนอแยกผู้ต้องขังระหว่างคดี-เพิ่มโทษทางเลือก-สร้างงานหลังพ้นโทษ
กรุงเทพฯ — นางรัดเกล้า อินทวงศ์ สุวรรณคีรี สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร แบบบัญชีรายชื่อ และรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ เสนอญัตติต่อสภาผู้แทนราษฎร ขอให้จัดตั้ง “คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาแนวทางการพัฒนาความยุติธรรมและคุณภาพชีวิตของผู้ต้องขัง และการกลับคืนสู่สังคมสำหรับผู้เคยก้าวพลาด” เพื่อแก้ไขปัญหาวิกฤตเรือนจำและปฏิรูประบบยุติธรรมทั้งระบบ
นางรัดเกล้าระบุว่า ปัจจุบันประเทศไทยกำลังเผชิญภาวะ “เรือนจำล้น” อย่างรุนแรง โดยมีผู้ต้องขังเกือบ 330,000 คน สูงติดอันดับโลก ขณะที่เรือนจำ 143 แห่งทั่วประเทศรองรับได้เพียงประมาณ 245,293 คน ส่งผลให้มีผู้ต้องขังเกินศักยภาพเกือบแสนคน
โครงสร้างผู้ต้องขังสะท้อนปัญหาความเหลื่อมล้ำในกระบวนการยุติธรรม โดยกว่า 70% เป็นคดียาเสพติด ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้เสพและผู้ค้ารายย่อย อีกทั้งยังมีผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดีจำนวนมากที่ยังไม่ได้รับคำพิพากษา แต่ถูกคุมขังเพียงเพราะขาดหลักทรัพย์ในการประกันตัว
สถานการณ์ดังกล่าวนำไปสู่วิกฤตด้านสาธารณสุข ทั้งโรคติดต่อและปัญหาสุขภาพจิต ขณะที่งบประมาณด้านการฟื้นฟูผู้ต้องขังมีสัดส่วนเพียงเล็กน้อย ส่งผลให้ผู้พ้นโทษจำนวนมากขาดโอกาสในการเริ่มต้นใหม่ และมีความเสี่ยงกลับไปกระทำผิดซ้ำ
.
ญัตติของนางรัดเกล้าเสนอให้ “ผ่าตัดโครงสร้างระบบยุติธรรม” ผ่าน 5 แนวทางหลัก ได้แก่
- ปฏิรูประบบกฎหมาย ลดการใช้โทษจำคุกในคดีไม่ร้ายแรง และเพิ่มโทษทางเลือก
- แยกผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดีออกจากนักโทษเด็ดขาด
- พัฒนาระบบฝึกอาชีพ (SDU) เชื่อมรัฐ-เอกชน เพื่อสร้างงานรองรับหลังพ้นโทษ โดยยกตัวอย่าง UNICOR ของสหรัฐอเมริกา และ CAPIC ของญี่ปุ่น ให้เห็นภาพ
- ปรับแนวคิดการใช้งบประมาณ จาก “ค่าใช้จ่าย” เป็น “การลงทุนในทุนมนุษย์”
- ผลักดันมาตรการลบตราบาป เช่น กฎหมายล้างมลทิน ภายใต้เงื่อนไขที่เข้มงวด
ทั้งนี้ นางรัดเกล้าย้ำว่า สำหรับคดีอุกฉกรรจ์และคดีที่กระทบต่อความปลอดภัยของสังคม ยังคงต้องใช้โทษจำคุกอย่างเข้มงวด
นางรัดเกล้ากล่าวว่า การแก้ปัญหานี้ไม่ใช่เพียงเรื่องมนุษยธรรม แต่เป็น “ยุทธศาสตร์ความมั่นคงของสังคม” พร้อมตั้งคำถามสำคัญว่า “เราขังคนไปเพื่ออะไร”
“การขังทุกปัญหาไว้ในคุก ไม่ใช่การแก้ปัญหา แต่เป็นการซ่อนปัญหาไว้จากสายตา สุดท้ายเมื่อคนเหล่านี้กลับออกมา หากยังไม่มีโอกาส ไม่มีงาน และยังถูกตีตรา วงจรอาชญากรรมก็จะเกิดซ้ำไม่รู้จบ”
“การตั้งกรรมาธิการครั้งนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องของผู้ต้องขัง แต่คือการเลือกอนาคตของสังคมไทย ว่าเราจะปล่อยให้ปัญหาหมุนวนซ้ำ หรือจะเริ่มแก้ที่ต้นเหตุ เพื่อให้ระบบยุติธรรมของเราทำหน้าที่ ‘ให้โอกาสคน ควบคู่กับการคุ้มครองสังคมอย่างยั่งยืน’ ”
