ข่าวปลอม! ‘สึนามิถล่มอ่าวไทย คนตายจำนวนมาก’ หลังเกิดแผ่นดินไหวเวเนซุเอลา

ทุกครั้งที่มีข่าวแผ่นดินไหวรุนแรงเกิดขึ้นที่มุมใดมุมหนึ่งของโลก สิ่งที่มักเดินทางมาถึงหน้าจอโทรศัพท์ของคนไทยเร็วกว่าคลื่นในมหาสมุทร คือข่าวลือ ข้อความส่งต่อที่ขึ้นต้นด้วยคำว่า ‘เตือนด่วน’

หนึ่งในข่าวลือที่วนกลับมาสม่ำเสมอ คือ ‘สึนามิถล่มอ่าวไทย คนตายจำนวนมาก’ ตามด้วยตัวเลขผู้เสียชีวิตหลักหมื่นที่ฟังดูน่ากลัว สร้างความวิตกกังวลให้กับผู้คน และแชร์ในโซเชียลต่อๆกันไม่รู้จบ ทั้งที่ไม่ได้บอกว่าใครเป็นผู้ศึกษา ใช้แบบจำลองใด หรืออ้างอิงข้อมูลจากหน่วยงานไหน

ข่าวลือชุดนี้กลับมาถูกแชร์อีกครั้งหลังเกิดแผ่นดินไหวเวเนซุเอลารุนแรงสองครั้ง เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2569 ซึ่งมีขนาด 7.2 และ 7.5 แมกนิจูด แต่จากการตรวจสอบพบว่า ข้อความดังกล่าวไม่เป็นความจริง และไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ

เตือนข่าวลือ ‘สึนามิถล่มอ่าวไทย คนตายจำนวนมาก’

จากการตรวจสอบศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย พบว่าข้อความที่อ้างว่าจะเกิด ‘คลื่นสึนามิเข้าอ่าวไทย คนจะเสียชีวิต 2-3 หมื่นคน’ เคยถูกแชร์ครั้งแรกเมื่อวันที่ 19 พ.ย. 2567 โดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย ได้ชี้แจงว่า ข้อมูลดังกล่าวเป็นข้อมูลปลอม ซึ่งไม่ได้มีการอ้างอิงแหล่งข้อมูลทางวิชาการ

และเมื่อพิจารณาจากลักษณะทางภูมิศาสตร์และธรณีวิทยาของอ่าวไทยแล้วพบว่า โอกาสที่ชายฝั่งทะเลอ่าวไทยจะได้รับผลกระทบจากสึนามิในลักษณะ 'คลื่นยักษ์' นั้นน้อยมาก จนอาจกล่าวได้ว่าไม่มีเลย เนื่องจากสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดคลื่นสึนามิคือการเกิดแผ่นดินไหวใต้ทะเล ซึ่งรอยเลื่อนที่ใกล้ที่สุด คือ ร่องลึกก้นสมุทรมะนิลา (Manila Trench) อยู่ห่างจากประเทศไทยประมาณ 5,500 กิโลเมตร

อ่าวไทย เสี่ยงเกิดสึนามิต่ำ ไม่มีแนวมุดตัวของเปลือกโลก

กรมทรัพยากรธรณี อธิบายว่า การทำความเข้าใจความเสี่ยงของอ่าวไทยต้องแยกออกเป็นสองคำถาม ได้แก่ สึนามิสามารถก่อตัวขึ้นภายในอ่าวไทยได้หรือไม่ และสึนามิจากพื้นที่อื่นสามารถเดินทางเข้ามาถึงอ่าวไทยได้หรือไม่

1. โอกาสการเกิดคลื่นสึนามิฝั่งอ่าวไทย

โอกาสเกิดสึนามิที่ก่อตัวขึ้นภายในอ่าวไทยมีน้อยมากหรือแทบไม่มี เพราะไม่มีแนวมุดตัวของแผ่นเปลือกโลกในอ่าวไทย แม้จะมีสันใต้ทะเล หรือแอ่งต่างๆ ในอ่าวไทย แต่ลักษณะทางธรณีวิทยาไม่ได้บ่งชี้ว่ามีรอยเลื่อนย้อนมุมต่ำ หรือ thrust fault ขนาดใหญ่ ที่สามารถดันมวลน้ำจำนวนมหาศาลจนกลายเป็นสึนามิรุนแรงได้

นี่เป็นเหตุผลที่ฝั่งอ่าวไทยมีความเสี่ยงต่ำกว่าฝั่งทะเลอันดามันอย่างชัดเจน เพราะกฝั่งอันดามันอยู่ใกล้แนวมุดตัวสุมาตรา-อันดามัน และเปิดรับคลื่นจากมหาสมุทรอินเดียโดยตรง

2. โอกาสที่อ่าวไทยจะได้รับผลกระทบจากคลื่นสึนามิภายนอก

คำตอบคือ มีโอกาสทางทฤษฎี แต่ผลกระทบอยู่ในวงจำกัด เนื่องจากแผ่นดินไหวหรือภูเขาไฟระเบิดใต้ทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิก เช่น แนวฟิลิปปินส์ หรือญี่ปุ่น สามารถส่งพลังงานระยะไกลได้ ก็อาจส่งผลมาถึงชายฝั่งทะเลภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย

แต่ระหว่างทาง พลังงานของคลื่นต้องผ่านหมู่เกาะและแนวชายฝั่งหลายพื้นที่ โดยเฉพาะเวียดนามและกัมพูชา ทำหน้าที่เป็นกำบังทางภูมิศาสตร์ต้านแรงคลื่นไว้ ทำให้พื้นที่อ่าวไทยตอนในค่อนข้างปลอดภัย และมีแนวโน้มได้รับผลกระทบน้อยกว่าชายฝั่งที่หันรับแหล่งกำเนิดคลื่นโดยตรง

คลื่นสึนามีฝั่งอ่าวไทยอาจสูง 65 เซนติเมตร หรือ 1 เมตร?

ตัวเลขความสูงของคลื่นไม่ใช่ค่าตายตัว แต่เปลี่ยนแปลงตามขนาด ตำแหน่ง ความลึก รูปแบบการเลื่อนตัวของรอยเลื่อน และสมมติฐานที่ใช้ในแต่ละแบบจำลอง

ข้อมูลที่ ปภ. เคยนำมาอธิบายในปี 2567 ระบุว่าหากเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงที่ร่องลึกก้นสมุทรมะนิลา คลื่นสึนามิจะใช้เวลาเดินทางประมาณ 11 ชั่วโมง จึงจะกระทบชายฝั่งจังหวัดปัตตานี และจะมีระดับความสูงเพียงประมาณ 65 เซนติเมตร  ซึ่งเมื่อเทียบกับคลื่นพายุชัดฝั่ง (Storm surge) ในช่วงฤดูมรสุมแล้ว คลื่นพายุซัดฝั่งยังมีความรุนแรงและอันตรายมากกว่า

คำกล่าวอ้างว่า จะมี ‘คลื่นสึนามิขนาดใหญ่เข้าอ่าวไทยและทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก’ จึงเป็นข้อมูลเท็จและไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ แต่หากมีการก่อตัวของคลื่นยักษ์จากภายนอก แบบจำลองพบว่าผลกระทบมีจำกัดและมีระยะเวลาเพียงพอให้หน่วยงานมีเวลาเฝ้าระวัง แจ้งเตือน และอพยพประชาชนออกจากพื้นที่เสี่ยง

ประชาชนจึงไม่ควรตื่นตระหนกหรือส่งต่อข่าวลือในโซเชียลที่ไม่ระบุแหล่งข้อมูล และควรติดตามประกาศจากกรมอุตุนิยมวิทยา กรมทรัพยากรธรณี กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย รวมถึงหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเป็นหลัก

FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสึนามิอ่าวไทย

1. ข่าวว่าจะเกิดสึนามิในอ่าวไทยและมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก เป็นความจริงหรือไม่?

ไม่จริง ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมและกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเคยตรวจสอบข้อความดังกล่าวแล้ว และพบว่าไม่มีแหล่งข้อมูลทางวิชาการหรือประกาศเตือนภัยจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

2. อ่าวไทยสามารถเกิดสึนามิได้หรือไม่?

โอกาสเกิดสึนามิที่ก่อตัวภายในอ่าวไทยมีน้อยมาก เพราะไม่มีแนวมุดตัวของเปลือกโลก แต่ในทางทฤษฎี คลื่นจากแหล่งกำเนิดภายนอก เช่น บริเวณฟิลิปปินส์หรือทะเลจีนใต้ อาจเดินทางมาถึงชายฝั่งภาคใต้ฝั่งอ่าวไทยได้

3. หากร่องลึกก้นสมุทรมะนิลาเกิดแผ่นดินไหว คลื่นจะมาถึงไทยเมื่อใด?

แบบจำลองบางสถานการณ์ประเมินว่า คลื่นอาจใช้เวลาประมาณ 11 ชั่วโมงจึงเดินทางถึงชายฝั่งภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย แต่เวลาและความสูงของคลื่นจริงจะขึ้นอยู่กับตำแหน่ง ขนาด ความลึก และรูปแบบการเคลื่อนตัวของรอยเลื่อน

4. นักวิทยาศาสตร์ทำนายวันเกิดแผ่นดินไหวหรือสึนามิได้หรือไม่?

ปัจจุบันยังไม่สามารถทำนายวัน เวลา สถานที่ และขนาดของแผ่นดินไหวล่วงหน้าได้อย่างแม่นยำ หน่วยงานทำได้เพียงประเมินพื้นที่เสี่ยง ตรวจจับเหตุการณ์เมื่อเกิดขึ้น และจำลองผลกระทบเพื่อออกประกาศเตือนภัย

5. ประชาชนควรติดตามข้อมูลสึนามิจากที่ใด?

ควรติดตามประกาศจากกองเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา กรมทรัพยากรธรณี กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมประเทศไทย หลีกเลี่ยงการส่งต่อข้อความที่ไม่มีวันที่ แหล่งข้อมูล หรือชื่อหน่วยงานยืนยัน