แฟลตคลองจั่น จากสวัสดิการรัฐยุค 50 ปีที่แล้ว สู่วิกฤตน้ำท่วม 2569

กำเนิดแฟลตคลองจั่น: นโยบายรัฐแก้วิกฤตที่อยู่อาศัยคนเมือง

ย้อนกลับไปในช่วงทศวรรษ 2510 กรุงเทพมหานครในช่วงเวลานั้น เผชิญหน้ากับการขยายตัวของเมืองอย่างรวดเร็ว ณ วันนั้น ประชากรในเขตเมืองเพิ่มขึ้นจาก 5.5 ล้านคนเป็นกว่า 6.4 ล้านคน จากการหลั่งไหลของแรงงานต่างจังหวัดที่เข้ามาหางานทำ

ปัญหาการขาดแคลนที่อยู่อาศัยและชุมชนแออัดจึงกลายเป็นวิกฤตระดับชาติที่รัฐต้องเร่งแก้ปัญหา จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2516 เมื่อรัฐบาลจัดตั้งการเคหะแห่งชาติ (กคช.) ขึ้นเพื่อพัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยและปานกลางโดยตรง

โดยเปลี่ยนนโยบายจากการไล่รื้อชุมชนเสื่อมโทรม มาเป็นการสร้างที่อยู่อาศัยราคาย่อมเยา (Low-cost Housing) และโครงการ "เคหะชุมชนคลองจั่น" ก็ถือกำเนิดขึ้นในช่วงปี พ.ศ. 2518–2519 บนพื้นที่ย่านบางกะปิ  ซึ่งในเวลานั้นยังมีสภาพเป็นพื้นที่ชานเมือง ที่ดินราคาต่ำ และมีพื้นที่เปิดโล่งรองรับน้ำ

แฟลตคลองจั่นจึงถือเป็นผลผลิตทางประวัติศาสตร์การพัฒนาเมืองของกทม. ยุคหนึ่ง เป็น "คอนโดมิเนียมของคนเมือง" แห่งแรกๆ ของประเทศ ในยุคครึ่งศตวรรษก่อน  ก่อนยุคคอนโดตามแนวรถไฟฟ้าหลายสิบปีเลยทีเดียว

โครงการนี้นับป็นรากฐานความมั่นคงให้ครอบครัวคนทำงานหลายพันครัวเรือนได้สร้างชีวิตและตั้งหลักในเมืองหลวง และที่นี่ มีเรื่องราว มีกลิ่นประวัติศาสตร์ส่วนหนึ่งของคนกรุงเทพฯ ฝั่งตะวันออก มาอย่างยาวนาน 

ผังโครงการและกายภาพอาคาร: โครงสร้างเมืองแนวตั้งขนาดใหญ่

โครงการเคหะชุมชนคลองจั่นตั้งอยู่บนเนื้อที่ขนาดใหญ่กว่า 305 ไร่ ติดถนนเสรีไทย  ตัวโครงการถูกวางผังอย่างมีระบบโดยแบ่งโซนตามระดับรายได้เพื่อประโยชน์ใช้สอยสูงสุด
อาคารแฟลต 5 ชั้น: จำนวน 30 อาคาร รวม 5,814 หน่วยพักอาศัย (ยูนิต)

- รองรับประชากรได้มากกว่า 23,000 คน
- ตัวอาคารสร้างด้วยคอนกรีตเสริมเหล็กตามหลัก Form follows function เน้นใต้ถุนเปิดโล่ง ประหยัดต้นทุน
- โซนการ์เด้นท์อพาร์ทเม้นท์: ประกอบด้วยตึกแถว 3 ชั้นสำหรับผู้มีรายได้ปานกลางค่อนข้างสูง และบ้านเดี่ยวสำหรับผู้มีรายได้สูง
- ภายในโครงการเพียบพร้อมด้วยสาธารณูปโภค ตลาด สวนสาธารณะ สนามกีฬา และโรงเรียนอยู่ใกล้ๆ 

เมื่อเวลาผ่านไป ชุมชนแห่งนี้ได้เติบโตเป็นระบบเศรษฐกิจขนาดย่อม เป็นฐานที่มั่นอันเข้มแข็งของคนทำงานและชาวภาคใต้ที่ย้ายถิ่นฐานเข้ามาตั้งหลักแหล่ง สร้างวัฒนธรรมสภากาแฟ ตลาดอาหารปักษ์ใต้ และประเพณีบุญสารทเดือนสิบจนเป็นเอกลักษณ์โดดเด่น
 

เจาะวิกฤตน้ำท่วมปี 2569: ทำไมแฟลตคลองจั่นถึงจมหนัก

ปลายเดือนกันยายน พ.ศ. 2569 ในช่วง 2-3 วันที่ผ่านมา แฟลตคลองจั่นบนวัยเกือบ 50 ปี ต้องเผชิญบททดสอบภัยพิบัติครั้งรุนแรงที่สุด และหนักหน่วงที่สุด  เมื่อฝนตกหนักสะสมต่อเนื่อง และน้ำในคลองแสนแสบหนุนสูงขึ้นเกือบ 50 เซนติเมตร ทำให้น้ำทะลักเข้าท่วมโครงการอย่างรวดเร็ว ระดับน้ำบนถนนและทางเท้าสูงกว่า 1 เมตร บางจุดสูงถึงระดับอก

รถยนต์และจักรยานยนต์จมน้ำมิดคัน ผู้คนกว่า 4,000–5,000 ครัวเรือนถูกตัดขาด บางจุดต้องใช้ เรือ สัญจร

วิกฤตน้ำท่วมกทม.ครั้งนี้ รุนแรงยิ่งขึ้นเมื่อไฟฟ้าถูกตัดเพื่อความปลอดภัย ส่งผลให้ปั๊มน้ำประจำตึกเสีย น้ำประปาหยุดไหล  จนเกิดภาพชาวบ้านต้องปีนขึ้นไปตักน้ำจากแท็งก์พักน้ำบนดาดฟ้าอาคารลงมาใช้ดื่มกินและดูแลครอบครัว ซึ่งผู้ว่าการการเคหะแห่งชาติยืนยันไม่เอาผิดเนื่องจากเป็นภาวะวิกฤตฉุกเฉิน

สาเหตุสำคัญที่ทำให้แฟลตคลองจั่นท่วมหนัก ประกอบด้วย

• สภาพแอ่งกระทะกลางเมือง: เมืองรอบบางกะปิขยายตัว มีการถมที่ ยกระดับถนนรอบทิศ และสร้างอาคารใหม่แทนที่พื้นที่ซับน้ำเดิม ทำให้แฟลตคลองจั่นกลายเป็น "แอ่งกระทะ" รับน้ำ
• ความเปราะบางของอาคารเก่า 50 ปี: ระบบปั๊มน้ำ ไฟฟ้า และท่อระบายน้ำส่วนกลางชำรุดทรุดโทรมตามอายุการใช้งาน
• ซ้ำเติมคนทำงาน: สมาชิกส่วนใหญ่เป็นแรงงานและผู้ค้าขายรายย่อย เมื่อยานพาหนะและอุปกรณ์หากินจมน้ำ จึงต้องสูญเสียรายได้และแบกภาระค่าซ่อมแซม

ก้าวผ่านภัยพิบัติด้วยพลังชุมชน: ส่งต่อกำลังใจและความหวังสู่อนาคต

เหตุการณ์น้ำท่วมแฟลตคลองจั่นปี 2569 เป็นสัญญาณเตือนให้ภาครัฐหันมาปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานและการจัดการภัยพิบัติสำหรับชุมชนดั้งเดิม โดยไม่ปล่อยให้ประชาชนต้องแบกรับต้นทุนเพียงลำพัง  

สำหรับท่านที่ต้องการช่วยเหลือพี่น้องประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อน และผลกระทบจากอุทกภัย สามารถร่วมสมทบทุนเพื่อช่วยเหลือ ผ่านทางบัญชี 

มูลนิธิเนชั่น 
ธ.กรุงศรีอยุธยา เลขที่บัญชี 333-0-01399-6 หรือ 
ธ.กสิกรไทย เลขที่บัญชี 192-3-59782-0

"เราจะผ่านวิกฤตนี้ไปด้วยกัน"

ที่มา : housingvm.nha.co.th chula

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• น้ำท่วม กทม. 69 เมื่อความช้าของรัฐ ทำลายความเชื่อมั่นประชาชน ? มันเลย'เจ็บ' ทุกคน
• น้ำท่วมกทม. 2569 โซเชียลทะลุ 40 ล้านเอนเกจเมนต์ โลกออนไลน์พูดถึงอะไรบ้าง ?
• น้ำท่วมกรุงเทพฯ ปี 2554 vs 2569 เหมือนหรือต่าง? เทียบชัด สาเหตุ ขอบเขตความเสียหาย