ทำไมต้องเลือกตั้ง อบต.-ส.อบต. ภารกิจและอำนาจหน้าที่มีอะไรบ้าง

องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) เป็นหน่วยการบริหารส่วนท้องถิ่นที่มีสถานภาพเป็นนิติบุคคล มีความสำคัญต่อท้องถิ่นอย่างมาก เพราะเป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เล็กที่สุดและมีความใกล้ชิดกับประชาชนมากที่สุด

ในวันที่ 11 มกราคม 2569 ประชาชนที่อยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลจะได้ใช้สิทธิเลือกตั้ง อบต. เพื่อเลือก นายก อบต. และ ส.อบต. เข้ามาบริหารและพัฒนาท้องถิ่นของตนเอง ซึ่งจากข้อมูลจากกรมการส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย (วันที่ 6 ธ.ค. 2568) ระบุว่าทั่วประเทศมีองค์การบริหารส่วนตำบล หรือ อบต. กว่า 4,994 แห่ง

อบต.คืออะไร มีบทบาทและหน้าที่อะไรบ้าง

องค์การบริหารส่วนตำบล หรือเรียกสั้นๆ ว่า อบต. คือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีขนาดเล็กที่สุดและมีเขตพื้นที่ที่ต้องดูแลอยู่นอกเขตเมือง จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติสภาตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล พ.ศ. 2537 และแก้ไขเพิ่มเติมถึงฉบับที่ 7 พ.ศ. 2562 โดยทำหน้าที่ดูแลและบริหารพื้นที่ระดับตำบล มีสถานะเป็นนิติบุคคล และเป็นราชการบริหารส่วนท้องถิ่นรูปแบบทั่วไป

อบต. คือหน่วยงานที่อยู่ใกล้ชิดประชาชนมากที่สุด ทำหน้าที่แก้ปัญหาและพัฒนาพื้นที่ในระดับตำบล ที่ส่วนกลางไม่สามารถดูแลได้อย่างทั่วถึง เช่น ถนน น้ำประปา สิ่งแวดล้อม คุณภาพชีวิต และการพัฒนาชุมชน

อบต. ได้มาอย่างไร

โครงสร้างการบริหารงานของ อบต. ประกอบด้วย นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (นายก อบต.) และ สภาองค์การบริหารส่วนตำบล (ส.อบต.) ซึ่งได้มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชนในพื้นที่ เพื่อให้คนในตำบลได้เลือกผู้นำและตัวแทนของตนเองเข้ามาบริหารและพัฒนาท้องถิ่น แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ

นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (นายก อบต.)

นายก อบต. มีจำนวน 1 คน มาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน ทำหน้าที่เป็นฝ่ายบริหาร รับผิดชอบการกำหนดนโยบาย บริหารงาน และจัดการภารกิจต่างๆ ของ อบต. ตามที่กฎหมายกำหนด

การดำรงตำแหน่งของนายก อบต. จะมีวาระดำรงตำแหน่งคราวละ 4 ปี และจะดำรงตำแหน่งติดต่อกันได้ไม่เกิน 2 วาระ ในกรณีที่ดำรงตำแหน่งไม่ครบ 4 ปี จะนับเป็น 1 วาระ และหากครบ 2 วาระแล้ว จะกลับมาดำรงตำแหน่งได้อีกครั้งก็ต่อเมื่อพ้นระยะเวลา 4 ปีนับจากวันที่พ้นตำแหน่ง

สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล (ส.อบต.)

สำหรับการตำรงตำแหน่งของ ส.อบต. จะมีวาระดำรงตำแหน่งคราวละ 4 ปี หน้าที่หลักของ ส.อบต. ก็คือจะทำหน้าที่ในฝ่ายนิติบัญญัติของท้องถิ่น เพื่อให้การบริหาร อบต. เป็นไปอย่างโปร่งใสและตอบโจทย์ประชาชน

ความสำคัญของสมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบล

สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบลมีสิทธิลงคะแนนเสียงเลือกประธาน รองประธาน และเลขานุการสภาองค์การบริหารส่วนตำบล จาก ส.อบต. ที่มีอยู่ในสภา สามารถทำหน้าที่ตรวจสอบถ่วงดุลฝ่ายบริหารได้ด้วยวิธีต่างๆ ดังเช่น การตั้งกระทู้ถามนายกองค์การบริหารส่วนตำบลหรือรองนายกองค์การบริหารส่วนตำบลในเรื่องต่างๆ ที่เกี่ยวกับงานในหน้าที่ การเสนอบัญญัติขอเปิดอภิปรายทั่วไปเพื่อให้ นายก อบต. แถลงข้อเท็จจริงหรือแสดงความคิดเห็นในปัญหาเกี่ยวกับการบริหาร อบต. โดยไม่มีการลงมติได้ เพื่อควบคุมการปฏิบัติงานของนายก อบต. ให้เป็นไปตามกฎหมาย นโยบาย แผนพัฒนาองค์การบริหารส่วนตำบล ข้อบัญญัติ ระเบียบ และข้อบังคับของทางราชการ

คุณสมบัติของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง

• มีสัญชาติไทย ถ้าแปลงสัญชาติต้องได้สัญชาติไทยมาแล้วไม่น้อยกว่า 5 ปี
• มีอายุไม่ต่ำกว่า 18 ปีบริบูรณ์ในวันที่ 1 มกราคม ของปีที่มีการเลือกตั้ง และมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งติดต่อกันไม่น้อยกว่า 1 ปีนับถึงวันเลือกตั้ง เช่น ถ้าเราอาศัยอยู่ใน อบต. ก็เลือกนายก อบต. กับ ส.อบต. 

หลักฐานที่ใช้ในการเลือกตั้ง

• บัตรประชาชน (บัตรที่หมดอายุก็ใช้ได้)
• บัตรหรือหลักฐานที่ราชการหรือหน่วยงานของรัฐออกให้มีรูปถ่ายและหมายเลขบัตรประจำตัวประชาชน เช่น
• บัตรประจำตัวเจ้าหน้าที่ของรัฐ
• ใบขับขี่
• หนังสือเดินทาง (พาสปอร์ต)

ผู้แทนท้องถิ่นควรมีลักษณะอย่างไร

• เป็นคนที่อาศัยอยู่ในท้องถิ่น รับรู้ปัญหาของท้องถิ่น
• มีคุณธรรมและรู้จักเสียสละ ไม่เห็นแก่ตัว
• มีการหาเสียงอย่างสร้างสรรค์ โดยไม่ผิดกฎหมาย
• เข้าถึงประชาชนในพื้นที่อย่างสม่ำเสมอ เข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้นและนำมาแก้ไขโดยเสนอนโยบายที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนและปฏิบัติได้จริง
• เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและรับฟังความคิดเห็นของประชาชน เพื่อร่วมกันพัฒนา
• เป็นแบบอย่างของการรู้จักรักษาประโยชน์ส่วนรวม
• มีบทบาทในการส่งเสริมและพัฒนาประชาธิปไตย
• ไม่มีพฤติกรรมฝ่าฝืนกฎหมายเลือกตั้ง เช่น แจกเงินหรือสิ่งของ

การออกไปใช้สิทธิเลือกตั้ง อบต. เพื่อเลือก นายก อบต. และ ส.อบต. ในวันที่ 11 ม.ค. 2569 นี้ จะเป็นการกำหนดคุณภาพชีวิตของตนเองและคนในตำบล ตั้งแต่ถนนหน้าบ้าน น้ำ ไฟ ความปลอดภัย ไปจนถึงโอกาสทางเศรษฐกิจและการพัฒนาพื้นที่ในอนาคต

ที่มา : สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง ,สถาบันพระปกเกล้า