ครั้งแรกของไทย พบ 'ตะโขง' ในธรรมชาติ อ.ตากใบ จ.นราธิวาส

เพจกลุ่มงานวิจัยสัตว์ป่า Wildlife Research Division เผยรายงายการพบ ‘ตะโขง’ ตัวแรกในธรรมชาติของไทยอย่างเป็นทางการ โดยเมื่อวันที่ 25 มกราคม 2569 มีการพบตะโขงในคลองที่ อ.ตากใบ จ.นราธิวาส โดยยืนยันจากภาพถ่ายของคุณณัฐวุฒิ ยืนชมน์ ผู้ที่ถ่ายภาพมาส่ง

โดยคุณณัฐวุฒิเล่าว่า พบตะโขงลอยคออยู่ริมคลองตอนหัวค่ำ มีความยาวประมาณ 3 เมตร จึงเดินเข้าไปใกล้และถ่ายภาพจากโทรศัพท์มือถือ หลังจากนั้นก็มีชาวบ้านเข้าไปดูมากขึ้น ตะโขงตัวดังกล่าวจึงว่ายน้ำหายไปในความมืด

ต่อมาวันที่ 26 มกราคม 2569 ทีมวิจัยจากสถานีสัตว์ป่าป่าพรุ-ป่าฮาลาบาลา เมื่อได้ทราบข่าว จึงได้ออกตามหาโดยการเดินส่องไฟหาในบริเวณริมคลองที่พบก่อนหน้านี้ และได้พบตะโขงในบริเวณที่ไม่ไกลจากที่พบครั้งแรกมากนัก แต่ไม่สามารถถ่ายภาพได้ เนื่องจากพบตะโขงขณะว่ายน้ำหนีไป ซึ่งตะโขงที่พบครั้งนี้มีความยาวเพียง 1.5 เมตร ซึ่งอนุมานได้ว่ามีตะโขงบริเวณนี้ไม่น้อยกว่า 2 ตัว

อย่างไรก็ตาม นี่ถือเป็นเรื่องน่ายินดี เพราะประเทศไทยไม่เคยพบตะโขงในธรรมชาติลักษณะนี้มาก่อน ซึ่งรายงานการพบตะโขงในอดีต สถานภาพของตะโขงในประเทศไทยที่ผ่านมานั้นไม่ชัดเจน มีตัวอย่างในพิพิธภัณฑ์ 1 ตัว (UKNHM specimen no. 157993) จาก University of Kansas Natural History Museum ซึ่งระบุอย่างกว้าง ๆ ว่าเก็บตัวอย่างมาจากประเทศไทย แต่ไม่มีข้อมูลอื่น ๆ เพิ่มเติม

อนึ่ง ตะโขง หรือ ตะโขงมลายู (False gharial) ชื่อวิทยาศาสตร์ Tomistoma schlegelii เป็นหนึ่งในอันดับจระเข้ (Crocodilia) ที่มีชนิดรวม 25 ชนิด โดยในวงศ์ตะโขง (Gavialidae) มี 2 ชนิด คือ จะโขงอินเดีย (Gavialis gangeticus) ที่มีการกระจายในเอเชียใต้ อาหารหลักคือปลา

และอีกชนิดคือ ตะโขง (Tomistoma schlegelii) มีการกระจายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เฉพาะคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตราและเกาะบอร์เนียว ซึ่งอาหารหลักไม่ใช่ปลาเหมือนตะโขงอินเดีย แต่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ปลาเป็นอาหารรอง

แต่ทั้งนี้ความรู้เกี่ยวกับอาหารและพฤติกรรมในธรรมชาติยังมีข้อมูลอยู่น้อยมาก ตามบันทึกการพบเห็นตะโขง พบว่ามันอาศัยอยู่ที่บริเวณป่าพรุ ปากแม่น้ำที่เป็นน้ำกร่อยหรือป่าชายเลน

ตาม IUCN red list ในปี 2023 ตะโขง จัดอยู่ในชนิดที่ใกล้สูญพันธุ์ (Endangered) และในประเทศไทยเชื่อว่าสูญพันธุ์แล้ว แต่จากรายงานการพบเห็นล่าสุดประเทศไทยยังมีตะโขงอย่างแน่นอน ส่วนสถานะในอนุสัญญาว่าด้วยการค้าระหว่างประเทศซึ่งชนิดสัตว์ป่าและพืชป่าใกล้สูญพันธุ์ (ไซเตส) ถูกจัดให้อยู่ในบัญชีรายชื่อหมายเลขหนึ่ง (Appendix I) คือห้ามล่าหรือค้าโดยเด็ดขาด เว้นแต่เป็นไปเพื่อการศึกษาวิจัย!!

จากคำบอกเล่าของผู้ที่เคยพบตะโขง ส่วนใหญ่จะพบในพื้นที่ลุ่ม ป่าพรุ และที่ราบน้ำท่วมถึง มักพบในแหล่งน้ำขังหรือน้ำไหลเอื่อย สีตัวและพฤติกรรมจะอยู่นิ่งในดงพืชทำให้สังเกตเห็นได้ยากมา ดังนั้น การพบในครั้งนี้ เป็นการรายงานแรกที่ยืนยันชนิดได้จากภาพตั้งแต่ที่เคยมีรายงานการพบมา