เพราะเหตุใด ตัวย่อ หยุดคนดูได้ ไม่ถอดรหัสเป็นคำเต็ม ก็ยังสื่ออารมณ์ร่วมกันได้

แฮชแท็ก กกตหค ได้ทะยานขึ้นสู่เทรนด์ในโซเชียลมีเดีย  หลังการเลือกตั้งปี 2569  ในหน้าสื่อและพื้นที่สาธารณะ มันกลับถูกแปลงความหมายอย่างแนบเนียนให้เป็น 'กินก๋วยเตี๋ยวหกคน'

จุดเริ่มต้นดูเหมือนจะเป็นเรื่องบังเอิญ เมื่อมีรายงานข่าวเกี่ยวกับภาพชามก๋วยเตี๋ยวที่ปรากฏในระบบรายงานผลคะแนนของสำนักงาน กกต. ฉะเชิงเทรา แต่ความบังเอิญนั้นถูกฉวยใช้ทันทีโดยมวลชนที่กำลังอยู่ในอารมณ์คุกรุ่น เปลี่ยนความผิดพลาดทางเทคนิคให้กลายเป็นเครื่องมือเสียดสี ประชาชนนัดกันไปกินก๋วยเตี๋ยวหน้าหอศิลป์ฯ หรือมีการ แต่งเพลงล้อเลียน ในช่วงที่ผ่านมา ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมาย แต่ยังคงไว้ซึ่งเจตจำนงในการต่อว่า สาดคำด่าต่อผู้มีอำนาจ

นี่คือสิ่งที่นักสังคมศาสตร์เรียกว่า “Digital Language Activism” หรือปฏิบัติการทางภาษาบนโลกดิจิทัล ซึ่งไม่ได้เกิดขึ้นแค่ในไทยที่เดียว แต่เป็นปรากฏการณ์ร่วมสมัยที่เกิดขึ้นแล้วทั่วโลกด้วยเช่นกัน 
 

รหัสภาษาแห่งการต่อต้านที่เกิดขึ้นที่ไหนก็ได้ 

ก่อนที่คนไทยจะรู้จักกับ "ก๋วยเตี๋ยวหกคน" ในคำล่าสุดที่กลายเป็นไวรัลนั้น  โลกตะวันตกได้ใช้กลยุทธ์ Acronym Hashtags (แฮชแท็กคำย่อ) เป็นหัวหอกในการเคลื่อนไหวมานานนับสิบปี 

หากมองย้อนกลับไป เราจะเห็นรหัสอย่าง #ACAB (All Cops Are Bastards) ที่ถูกพ่นอยู่ตามกำแพงและโลกออนไลน์ในยุโรปและอเมริกา เพื่อต่อต้านความรุนแรงของตำรวจ หรือรหัสตัวเลข 1312  (1=A, 3=C, 1=A, 2=B) ที่มีความหมายเดียวกัน

หรือกรณีที่ทรงพลังที่สุดอย่าง #BLM (Black Lives Matter) ซึ่งเริ่มต้นในปี 2013 จากโพสต์เล็กๆ บน Facebook จนกลายมาเป็นรหัสสากลที่คนทั้งโลกรู้จัก เพื่อเรียกร้องความยุติธรรมให้คนผิวดำ หรือกลุ่มเคลื่อนไหว #BDS ที่ใช้ตัวย่อเพียง 3 ตัวในการรณรงค์คว่ำบาตรอิสราเอล

สิ่งเหล่านี้ยืนยันว่า 'ตัวย่อ' ไม่ใช่แค่การพิมพ์ให้สั้นลงเพื่อความรวดเร็ว แต่คือ "เกราะกำบัง" ที่ผู้ถูกกดขี่ใช้เพื่อสื่อสารกันภายใต้จมูกของผู้มีอำนาจ

จาก # ผนงรจตกม ถึง # กกตหค : วิวัฒนากาคำย่อแบบไทยๆ 

สำหรับไทย จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้การใช้ตัวย่อกลายเป็นวาระแห่งชาติ เกิดขึ้นในปี 2563 ท่ามกลางวิกฤตการเมืองและโรคระบาด เมื่อป้ายผ้าปริศนา #ผนงรจตกม ปรากฏขึ้นในขบวนล้อการเมือง งานฟุตบอลประเพณีจุฬาฯ-ธรรมศาสตร์

พยัญชนะที่ไร้สระเหล่านี้ ทำหน้าที่เหมือนโจทย์ 'เติมคำในช่องว่าง' ที่เชื้อเชิญให้ผู้คนเข้ามามีส่วนร่วม ผู้อ่านทุกคนรู้คำตอบในใจโดยไม่ต้องมีใครเฉลย มันทำหน้าที่เป็นพื้นที่ระบายความอัดอั้นร่วมกันของสังคม

จากวันนั้นสู่วันนี้ วิวัฒนาการได้เดินทางมาถึงจุดที่ซับซ้อนขึ้น ผู้ชุมนุมไม่ได้ใช้แค่ตัวย่อเพื่อสื่อสารกันเอง แต่ใช้เพื่อ 'ปั่นป่วน' การตรวจจับของรัฐและอัลกอริทึม

กลยุทธ์หลบหลีกด้วยภาษา 

ทำไมต้องเป็นตัวย่อ  ? คำตอบมีอยู่ 3 ข้อหลักที่ขับเคลื่อนปรากฏการณ์นี้:

• การอยู่รอดจากอัลกอริทึม : แพลตฟอร์มอย่าง Facebook หรือ X (Twitter) มีระบบ AI ที่คอยกวาดล้างคำหยาบ (Hate Speech) หรือคำต้องห้าม การใช้ #กกตหค หรือคำย่อใหม่ๆ คือเทคนิคการหลบเลี่ยง (Bypass) ที่ทำให้ข้อความยังคงถูกมองเห็นและส่งต่อได้
• เกราะป้องกันทางกฎหมาย : ในประเทศที่มีกฎหมายเข้มงวด การพิมพ์ข้อความเต็มอาจนำไปสู่การฟ้องร้อง แต่การพิมพ์ตัวย่อเปิดช่องว่างให้ผู้โพสต์สามารถปฏิเสธความรับผิดได้ (Plausible Deniability) ว่าตนหมายถึง "กินก๋วยเตี๋ยว" ไม่ใช่คำด่าทอ
• การสร้างความเป็นพวกพ้อง : การที่ใครสักคนเห็นแฮชแท็กแล้วเข้าใจความหมายทันที มันคือการส่งสัญญาณว่า "เราคือพวกเดียวกัน" เรามีความโกรธในเรื่องเดียวกัน และเรากำลังสู้ด้วยกัน

ภาษาที่ไม่เคยหยุดนิ่ง = ภาษาที่ยังไม่ตาย

ปรากฏการณ์ แฮตแท็ก กกตหค และ กินก๋วยเตี๋ยวหกคน พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ยิ่งอำนาจรัฐหรือเทคโนโลยีพยายามปิดกั้นการแสดงออกมากเท่าไหร่ ภาษาของประชาชนก็จะยิ่งดิ้น พลิกแพลง สร้างสรรค์รูปแบบใหม่ๆ ขึ้นมามากเท่านั้น

ที่มา : bdsmovement  wernative bigthink  psypost  gq  bangkokbiznews  unesco

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• บททดสอบเบียร์ : หนึ่งในไอเดีย กุศโลบายเฟ้นหาอัจฉริยะของ สตีฟ จอบส์ เข้า Apple
• เบื้องหลังจุดกำเนิด เทคโนโลยีบาร์โค้ด ใช้ลดขั้นตอนในการคีย์ข้อมูล ซื้อ-ขาย สินค้า
• Recount : การ 'นับคะแนนใหม่' หนังฉายภาพ ‘รอยร้าว’ ของประชาธิปไตย