'คลังแสงสุรินทร์ระเบิด' เมื่อความร้อนสะสม+อาวุธเก่า กลายเป็นระเบิดเวลา

ช่วงค่ำของวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2569 เกิดเหตุการณ์ระทึกขวัญกลางเมืองสุรินทร์ เมื่อคลังแสง ตชด.21 (กองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 21) ต.เฉนียง อ.เมือง จ.สุรินทร์ เกิดการระเบิดเสียงดังสนั่น พร้อมเพลิงลุกไหม้รุนแรง ส่งผลให้มีเจ้าหน้าที่ได้รับบาดเจ็บ พร้อมเร่งอพยพครอบครัวตำรวจ ออกจากพื้นที่อย่างเร่งด่วน

คลังแสง ของ ตชด.21 ที่เกิดเหตุระเบิดขึ้นในครั้งนี้ แบ่งออกเป็น 4 โซน

• จุดเกิดเหตุเป็นโซนที่เก็บลูกระสุนปืน ค. อาร์พีจี และ ลยค.
• จากนั้นได้ลามไปยังโซน 2 ซึ่งเป็นที่เก็บกระสุนปืนเล็กจำนวนมาก
• ส่วนโซน 3 เป็นที่เก็บลูกระเบิดมือชนิดขว้าง แต่ได้นำออกไปหมดแล้วก่อนหน้านี้
• โซน 4 เป็นที่เก็บดินระเบิดชนิด TNT โชคดียังไม่ไปถึง แต่ก็ยังคงเฝ้าระวังอย่างสูงสุดในขณะนี้ แม้ว่าจะควบคุมพื้นที่สถานการณ์และดับไฟได้แล้วก็ตาม 

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเจ้าหน้าที่ทุกฝ่ายได้ระดมสรรพกำลัง ร่วมกันดำเนินแผนในการควบคุมสถานการณ์จนสามารถควบคุมสถานการณ์และดับไฟได้ในเวลาประมาณ 23.30 น. ใช้เวลากว่า  4 ชั่วโมง 

ล่าสุด ตลอดช่วงเช้าในวันนี้ (25 ก.พ. 69) เจ้าหน้าที่ ตชด.21 ยังคงกั้นแนวบริเวณจุดคลังกระสุนระเบิดเมื่อคืนนี้ โดยยังคงไม่อนุญาตให้ผู้เกี่ยวข้องเข้าโดยเด็ดขาดถือว่าเป็นจุดอันตราย ซึ่งในช่วงเช้านี้ก็พบว่ามีเพียงเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องเข้าไปเพื่อดูแลพื้นที่โดยรอบเท่านั้น

ขณะเดียวกัน ผู้สื่อข่าวได้ลงพื้นที่ ติดตามหมู่บ้านที่อยู่ใกล้กับจุดบริเวณคลังกระสุน ของ ตชด.21 ระเบิดที่บ้านกลอนเหนือ ต.เฉนียง อ.เมือง จ.สุรินทร์ ซึ่งหมู่บ้านแห่งนี้มีบ้านเรือนประมาณ 12 หลังและอยู่ใกล้จุดที่คลังแสงระเบิด เพียง 300 เมตรเท่านั้น ทั้ง 12 หลังได้รับความเสียหายเกือบทุกหลัง จากแรงระเบิดที่เกิดขึ้นทำให้ฝ้าเพดานหลอดไฟฟ้ารวมไปถึงกระจกหน้าต่างแตก บางบ้านแรงอัดระเบิดทำให้ประตูไม้ถึงกับบิดเบี้ยวให้เห็นได้ชัด

โดยชาวบ้านได้เล่านาทีระเบิดว่า เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นน่ากลัวเป็นอย่างมากจนได้ยินเสียงระเบิดดังขึ้นและมีเสียงเหมือนกับลูกกระสุนแตก เห็นแล้วไฟลุกสูงน่ากลัวมาก จากนั้นก็มีเสียงระเบิดลงมาต่อเนื่อง บ้านได้รับผลกระทบจากแรงระเบิด หลอดไฟในบ้านตกลงมารวมถึงหน้าต่างโครงสร้างร้าวน่ากลัวมาก ไม่เคยเห็นเหตุการณ์อย่างนี้เกิดขึ้น

จึงตัดสินใจขับรถออกจากบ้านอย่างเร่งด่วน และไปขออาศัยอยู่กับญาติภายในตัวเมือง ทั้งนี้ไม่คิดว่าบ้านตนจะอยู่ใกล้กับคลังระเบิด ต่อไปนี้ไม่รู้จะทำอย่างไร ต้องอยู่อย่างหวาดระแวงต่อไป

คลังอาวุธระเบิดเกิดขึ้นได้ หากมีความร้อนสะสม

จากเหตุการณ์คลังแสงระเบิดที่ จ.สุรินทร์ ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย ได้วิเคราห์สาเหตุที่เกิดขึ้นโดยระบุว่า

คลังอาวุธระเบิดเกิดขึ้นได้ หากมีความร้อนสะสม...อะไรคือสาเหตุหลัก

การระเบิดของคลังอาวุธจากความร้อนสะสมในสภาวะแวดล้อม (Ambient Heat) เป็นปรากฏการณ์ที่อาจเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะในภูมิภาคที่มีอากาศร้อน จัดซึ่งนำไปสู่การเสื่อมสภาพของสารเคมีจนเกิดปฏิกิริยาที่ควบคุมไม่ได้

สาเหตุหลักของการระเบิดจากความร้อนสะสมในอาคารที่มีการระบายอากาศไม่ดี

1.1.การเสื่อมสภาพของสารเคมี (Chemical Degradation)กรณีที่วัตถุระเบิดถูกเก็บในที่ที่มีอุณหภูมิสูงต่อเนื่องสารเคมีภายใน(โดยเฉพาะอาวุธที่ใกล้หมดอายุ)จะเริ่มสลายตัวและกลายเป็นสารที่ไม่เสถียร (Unstable) มากขึ้นเกิดระเบิด ไฟไหม้ได้

1.2.ปฏิกิริยาคายความร้อน (Exothermic Reaction)เป็นกระบวนการสลายตัวของวัตถุระเบิด มักจะคายความร้อนออกมาหากความร้อนภายในอาคารไม่สามารถระบายออกสู่บรรยา กาศได้เพียงพอจะเกิดสภาวะปฎิกริยา Self- heating ที่ทำให้มีอุณหภูมิสูงขึ้นเรื่อย ๆจนถึงจุดที่ระเบิด (Thermal Explosion)ได้

1.3.การขยายตัวทางความร้อน (Thermal Expansion)กรณีอากาศร้อนจัดทำให้สารเคมีและก๊าซภายในลูกกระสุนหรือระเบิดขยายตัวจนสร้างแรงดันมหาศาลเกินกว่าที่โครงสร้างของอาวุธจะรับได้

กรณีศึกษาที่สำคัญ

2.1 แบกแดด, อิรัก (2020): คลังแสงของตำรวจสถาบันระเบิดขึ้นเนื่องจาก อุณหภูมิฤดูร้อนที่สูงเกิน 45 องศาเซลเซียส ร่วมกับการจัดเก็บที่ไม่ได้มาตรฐาน

2.2.ชิอังซานา, อินโดนีเซีย (2024): คลังเก็บกระสุนหมดอายุกว่า 160,000 นัดระเบิดขึ้น โดยเจ้าหน้าที่คาดว่าเกิดจากสารเคมีในกระสุนเก่าที่ไม่เสถียร ทำปฏิกิริยากับความร้อนสะสมในอา คารที่ไม่มีระบบปรับอากาศ

2.3.การศึกษาผลกระทบจาก Climate Change รายงานจากนักวิทยาศาสตร์ของอเมริกัน(Scientific American) ระบุว่าภาวะโลกร้อนที่ทำให้เกิดคลื่นความร้อน (Heat Waves)ที่รุนแรงขึ้น และกำลังกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้คลังอาวุธทั่วโลกเกิดการระเบิดได้

3.มาตรฐานสากล (IATG)หรือ Interna tional Ammunition Technical Guide lines (แนวทางเทคนิคเกี่ยวกับกระสุนปืนระหว่างประเทศ)แนะนำให้ควบคุมอุณหภูมิในคลังไม่ให้เกิน 25– 30 องศาเซลเซียส เพื่อความปลอดภัยสูงสุด ขีดจำกัดสูงสุดที่ไม่ควรปล่อยให้พื้นที่เก็บกระสุนมีอุณหภูมิเกิน65องศาเซลเซียส (150°F) เพราะจะเริ่มส่งผลต่อประสิท ธิภาพและโครงสร้างทางเคมีของดินปืน

ที่มา : Sonthi Kotchawat