รวมสารพัดปัญหา เลือกตั้ง 2569 ล่าสุด 'รายชื่อหาย-กปน. ฉีกบัตรผิด'

การเลือกตั้งปี 2569 ในช่วงครึ่งวันเช้าที่ผ่านมา เต็มไปด้วยรายงานความผิดปกติที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลจากแพลตฟอร์มภาคประชาชนอย่าง Vote 62 และ iLaw ระบุว่าปัญหาไม่ได้เกิดจากตัวผู้มีสิทธิเลือกตั้งเพียงอย่างเดียว แต่ยังพบข้อผิดพลาดที่เกิดจาก 'เจ้าหน้าที่' และ 'ระบบบริหารจัดการ' ในหลายพื้นที่

เปิดไทม์ไลน์ความวุ่นวาย : จาก 'ชื่อหาย' ถึง 'ฉีกบัตรผิด'

08.00 น. : เริ่มเปิดหีบ พบปัญหาเบื้องต้นเรื่อง 'ข้อมูลผู้สมัครไม่ครบ' และป้ายแนะนำพรรคการเมืองในบางหน่วยขาดหายไป (รายงานโดย Vote 62 พบแล้วกว่า 8 ครั้ง)

09.00 - 11.00 น. : ประชาชนเริ่มทยอยแจ้งเหตุ 'รายชื่อหาย' ทั้งที่มีชื่อในระบบออนไลน์แต่หน้าหน่วยกลับไม่มีชื่อ โดยเฉพาะกรณี 'ประชามตินอกเขต' ที่ อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่ รายชื่อหายไปทั้งจังหวัดจนเจ้าหน้าที่ไม่ให้ใช้สิทธิ ขณะที่สมุทรปราการใช้วิธีแก้ปัญหาด้วยการให้เขียนชื่อเพิ่ม

12.00 น. : เกิดเหตุระทึกที่ จ.น่าน เมื่อเจ้าหน้าที่ กปน. หน่วยเลือกตั้งที่ 3 ต.ไชยสถาน ฉีกบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขตผิดแนวถึง 69 ใบ โดยไปฉีกตาม 'รอยพับ' แทนที่จะเป็น 'รอยปรุ'

ขณะเดียวกันยังเกิดเหตุที่หน่วยเลือกตั้งที่ 6 ต.ท่าวังทอง อ.เมือง จ.พะเยา พบเจ้าหน้าที่ กปน. รายหนึ่งอาศัยช่วงพักเที่ยงแอบนำบัตรเลือกตั้งที่เตรียมมา 7 ใบ สอดใส่ลงในหีบ เจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าควบคุมตัวทันที อยู่ระหว่างสอบสวนพยานหลักฐานเพื่อดำเนินคดีขั้นเด็ดขาด

13.12 น. : ยอดรายงานความผิดปกติพุ่งแตะ 27 ครั้ง และเริ่มมีรายงานกรณีเจ้าหน้าที่ปล่อยปละละเลย 'ไม่ตรวจบัตรประชาชน' ก่อนรับบัตรเลือกตั้งในบางหน่วย

สถานการณ์ล่าสุดเมื่อเวลา 17.59 น. หลังปิดหีบเลือกตั้ง ประธานกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ที่ 3 ต.ไชยสถาน อ.เมือง จ.น่าน ได้ประกาศ 'ยุติการนับคะแนนทันที' 

สืบเนื่องจากกรณีเจ้าหน้าที่ฉีกบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขตผิดแนวจำนวน 69 ใบ ซึ่งส่งผลกระทบต่อหมายเลขผู้สมัครจนไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นบัตรดีหรือบัตรเสียตามระเบียบ

ประธาน กปน. เร่งทำหนังสือรายงานไปยัง กกต.เขต 1 และ กกต.จังหวัด เพื่อเสนอให้ กกต. ส่วนกลางวินิจฉัยชี้ขาด 

หาก กกต. ส่วนกลางเห็นว่าความผิดพลาดนี้กระทบต่อผลคะแนนอย่างมีนัยสำคัญ อาจมีคำสั่งให้ "จัดการเลือกตั้งใหม่" ในหน่วยดังกล่าว ซึ่งคาดว่าจะเกิดขึ้นภายใน 2 สัปดาห์หลังจากนี้

ข้อผิดพลาดหรือความไม่พร้อม?

ความบกพร่องของเจ้าหน้าที่ : กรณีที่ จ.น่าน ถือเป็นบทเรียนราคาแพง เมื่อความไม่เข้าใจในระเบียบทำให้บัตร 69 ใบกลายเป็นประเด็นข้อกฎหมายทันที แม้จะมีการเปลี่ยนตัว กปน. แต่ความเชื่อมั่นของประชาชนในหน่วยนั้นย่อมสั่นคลอน

ระบบฐานข้อมูลไม่เชื่อมโยง : การที่ประชาชนมีชื่อในเว็บกรมการปกครองแต่ไม่มีชื่อที่หน้าหน่วย สะท้อนถึงความล้มเหลวในการจัดการข้อมูลระหว่างส่วนกลางและหน้างาน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมือง

มาตรฐานการคัดกรอง : รายงานจาก iLaw ที่ระบุว่าบางหน่วยเพียงแจ้งลำดับก็รับบัตรได้โดยไม่ตรวจบัตรประชาชน เป็นช่องโหว่สำคัญที่อาจนำไปสู่การสวมสิทธิ หรือการทุจริตในรูปแบบต่างๆ ได้ง่ายขึ้น

"การฉีกบัตรผิด 69 ใบ จะต้องจัดเลือกตั้งใหม่หรือไม่ ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของ กกต. กลาง" ประธาน พรหมเผ่า ผอ. กกต. จ.น่าน

บัตรติดต้นขั้ว เสี่ยงบัตรเสียหรือไม่?

หนึ่งในประเด็นร้อนที่ผู้ใช้สิทธิกังวลมากที่สุดคือกรณี กปน. ฉีกบัตรติดต้นขั้วมาให้ (ซึ่งมีชื่อและลำดับที่ระบุตัวตนได้) ตาม พ.ร.ป. ว่าด้วยการเลือกตั้ง สส. พ.ศ. 2561 มาตรา 118 (2) ระบุว่า บัตรที่มีตำหนิหรือข้อความที่ทำขึ้นเพื่อเป็นที่สังเกตอาจถูกวินิจฉัยเป็น 'บัตรเสีย'

คำชี้แจงจาก กกต. 'บัตรที่ฉีกติดต้นขั้วมา ไม่ถือว่าเป็นบัตรเสีย' โดยในการนับคะแนน กปน. จะทำการฉีกต้นขั้วคืนเพื่อให้บัตรสมบูรณ์ อย่างไรก็ตาม เพื่อรักษาหลักการ 'ลงคะแนนโดยลับ' กปน. ควรฉีกต้นขั้วออก 'ก่อน' มอบให้ประชาชน ไม่ใช่รอให้ลงคะแนนเสร็จแล้วค่อยมาฉีกทีหลัง เพราะอาจล่วงรู้เจตนาของผู้ลงคะแนนได้

ที่มา : iLaw, Vote62