Gen Z อายุต่ำกว่า 30 ปี ครึ่งหนึ่งเป็นหนี้แล้ว ‘ผู้สูงอายุไทย’ มีหนี้ก้อนโตวัยเกษียณ

เศรษฐกิจไทยในปี 2569 ไม่ได้กดดันแค่ภาคธุรกิจ หรือผู้ประกอบการรายใหญ่เท่านั้น แต่กำลังส่งแรงสะเทือนไปถึงชีวิตของคนธรรมดา ที่ต้องดิ้นรนหาเลี้ยงตัวเองท่ามกลางค่าครองชีพที่พุ่งสูง สวนทางกับรายได้ที่โตไม่ทันความเป็นจริง หลายครอบครัวเริ่มอยู่ยากมากขึ้น ขณะที่คนวัยทำงานจำนวนไม่น้อย ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายตั้งแต่อายุยังน้อย จน “หนี้สิน” กลายเป็นเรื่องใกล้ตัวของคนรุ่นใหม่แบบหลีกเลี่ยงไม่ได้

สิ่งที่น่ากังวล คือ ภาพของคนอายุน้อยที่เริ่มเป็นหนี้เร็วขึ้น ทั้งหนี้บัตรเครดิต หนี้ผ่อนสินค้า ไปจนถึงหนี้นอกระบบ สะท้อนให้เห็นว่าโครงสร้างสังคมไทยกำลังเปลี่ยนไปอย่างชัดเจน จากเดิมที่หนี้มักเกิดในวัยสร้างครอบครัว กลับขยับลงมาสู่กลุ่มวัยเรียน วัยเริ่มทำงาน หรือแม้แต่คนที่เพิ่งมีรายได้ครั้งแรก นี่ไม่ใช่แค่ปัญหาเรื่องเงิน แต่กำลังกลายเป็น “วิกฤตคุณภาพชีวิต” ที่อาจส่งผลระยะยาวต่ออนาคตของคนทั้งประเทศ

เมื่อความฝันของคนรุ่นใหม่ ต้องแลกมาด้วยภาระหนี้ตั้งแต่อายุยังน้อย คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “คนไทยเป็นหนี้มากแค่ไหน” แต่คือ “สังคมไทยกำลังพาผู้คนเดินไปสู่จุดไหน” ท่ามกลางเศรษฐกิจที่ฟื้นไม่ทั่วถึง และความเหลื่อมล้ำที่ยังฝังลึกมากขึ้นทุกวัน

วันนี้จะพามาดูว่าคนรุ่นใหม่เป็นหนี้กันอย่างไรบ้าง? ‘ชญาวดี ชัยอนันต์’ ผู้ช่วยผู้ว่าการ สายองค์กรสัมพันธ์ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยในงาน Money EXPO 2026 ว่า ปัจจุบันปัญหาหนี้ถือเป็นหนึ่งในความเสี่ยงสำคัญของประเทศ เพราะข้อมูลย้อนหลังหลายปีสะท้อนชัดว่า คนไทยส่วนใหญ่มี “รายจ่ายสูงกว่ารายได้” จนต้องกู้หนี้ยืมสินมาใช้ในชีวิตประจำวัน

หนึ่งในสัญญาณที่น่ากังวลที่สุด คือ คนรุ่นใหม่เริ่มเป็นหนี้เร็วขึ้น โดยข้อมูลพบว่า Gen Z หรือคนอายุต่ำกว่า 30 ปี กว่าครึ่งหนึ่งเป็นหนี้แล้ว และในจำนวนนี้ประมาณ 1 ใน 5 กลายเป็นหนี้เสีย หรือ NPL ตั้งแต่อายุยังไม่ถึง 30 ปี สะท้อนว่าหลายคนเริ่มต้นชีวิตทำงานพร้อมภาระทางการเงินก้อนโต

ขณะเดียวกัน ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยเต็มรูปแบบ แต่ผู้สูงอายุไทยจำนวนมากกลับยังมีหนี้ก้อนโตในวัยเกษียณ โดยกลุ่มอายุ 60-69 ปี มีหนี้เฉลี่ยต่อคนราว 450,000 บาท และแม้อายุเข้าสู่ช่วง 70-79 ปี ซึ่งเป็นวัยที่รายได้ลดลงแล้ว ก็ยังมีหนี้คงเหลือเฉลี่ยเกือบ 300,000 บาทต่อคน

อีกเรื่องที่ ธปท.จับตาเป็นพิเศษ คือ พฤติกรรม ‘ซื้อก่อนจ่ายทีหลัง’ หรือ Buy Now Pay Later (BNPL) ที่กำลังได้รับความนิยมบนแพลตฟอร์มออนไลน์ โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและคนเริ่มทำงาน เพราะแม้จะช่วยให้เข้าถึงสินค้าได้ง่าย แต่ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างหนี้แบบไม่รู้ตัว

หลายคนเริ่มผ่อนตั้งแต่ของใช้เล็กๆ เครื่องสำอาง เสื้อผ้า ไปจนถึงอาหารราคาไม่กี่ร้อยบาท แต่เมื่อสะสมหลายรายการเข้าด้วยกัน ก็อาจกลายเป็นภาระหลักหมื่นในอนาคต โดย ธปท.เตือนว่า พฤติกรรมแบบนี้อาจเปลี่ยนจาก Buy Now Pay Later ไปสู่ “Buy Now Pain Later” หรือซื้อวันนี้ แต่ต้องปวดหัวกับหนี้ในวันหน้า

ธปท.ย้ำว่า ทางออกสำคัญคือ การสร้างวินัยทางการเงิน ใช้เงินอย่างมีสติ ไม่ซื้อของตามอารมณ์ ประเมินกำลังผ่อนของตัวเองให้รอบคอบ และเริ่มสร้างเงินออมเพื่อเป็น “เบาะรองรับ” ในวันที่เกิดเหตุฉุกเฉิน เพราะท้ายที่สุดแล้ว การมีเงินสำรองและไม่มีหนี้เกินตัว อาจเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในยุคเศรษฐกิจผันผวนแบบนี้